Gerrymandering w USA: czym jest i jak zmienia okręgi wyborcze

Gerrymandering to wyznaczanie granic okręgów wyborczych w sposób, który ma dać określonej partii lub grupie przewagę polityczną. Samo okresowe rysowanie okręgów — redistricting — jest normalną częścią systemu. Gerrymandering oznacza manipulacyjne wykorzystanie tego procesu.

Dlaczego granice okręgów się zmieniają?

Po dziesięcioletnim spisie ludności miejsca w Izbie Reprezentantów są ponownie rozdzielane między stany. Stany posiadające więcej niż jednego reprezentanta dzielą następnie swoje terytorium na okręgi kongresowe. Granice mogą być zmieniane również między cyklami, zależnie od prawa i orzeczeń.

Za przygotowanie map odpowiadają organy wskazane przez prawo danego stanu. Może to być legislatura stanowa, komisja niezależna lub układ mieszany. Dlatego nie istnieje jeden ogólnokrajowy model tworzenia map.

Packing i cracking

Dwie często opisywane techniki to:

• packing — skupienie wielu wyborców przeciwnej strony w niewielkiej liczbie okręgów, które wygrywa ona bardzo dużą przewagą;
• cracking — rozdzielenie tych wyborców między kilka okręgów, aby w żadnym nie stanowili wystarczającej większości.

Mapa może mieć nietypowy kształt bez nielegalnego celu, a regularny kształt nie dowodzi neutralności. Do oceny potrzebne są dane o ludności, wynikach, kryteriach stanowych i procesie tworzenia mapy.

Gerrymandering partyjny i rasowy to nie to samo

Gerrymandering partyjny zmierza do przewagi jednej partii. W sprawie Rucho v. Common Cause z 2019 roku Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące nadmiernie partyjnych map przedstawiają pytania polityczne, których federalne sądy nie mają standardu do rozstrzygnięcia. Nie oznacza to, że każda taka mapa jest chroniona przed kontrolą: znaczenie mogą mieć konstytucje stanowe, prawo stanowe, komisje i proces polityczny.

Gerrymandering rasowy podlega innej analizie. Konstytucja oraz sekcja 2 Voting Rights Act mogą ograniczać mapy, w których rasa odgrywa niedozwolony dominujący udział albo które bezprawnie osłabiają siłę głosu chronionej grupy. Granica między uwzględnianiem danych wymaganym przez prawo a niedozwolonym użyciem rasy jest przedmiotem szczegółowego orzecznictwa.

Czy gerrymandering zmienia liczbę głosów?

Nie zmienia liczby oddanych głosów, ale wpływa na to, jak głosy są grupowane w jednomandatowych okręgach. Partia może zdobyć więcej mandatów, niż sugerowałby jej udział w głosach w całym stanie. Konstytucja nie gwarantuje jednak partiom proporcjonalnej liczby miejsc, dlatego sama różnica między udziałem w głosach i mandatach nie rozstrzyga legalności mapy.

Jak analizować mapę okręgów?

Warto sprawdzić, kto ją przyjął, jakie kryteria obowiązywały, czy okręgi mają porównywalną ludność, jak traktują granice lokalne oraz czy toczą się postępowania sądowe. Oficjalne granice i dane publikuje U.S. Census Bureau, a informacje prawne można znaleźć w dokumentach sądów i stanów.

Temat łączy się z federalizmem w USA, strukturą Izby Reprezentantów oraz sposobem, w jaki prawybory wyłaniają kandydatów w poszczególnych okręgach.

Najważniejsze wnioski

• Redistricting jest koniecznym wyznaczaniem okręgów, a gerrymandering jego manipulacyjnym wykorzystaniem.
• Packing skupia przeciwników, a cracking ich rozprasza.
• Zarzuty partyjne i rasowe podlegają różnym zasadom prawnym.
• Nietypowy kształt okręgu sam nie dowodzi gerrymanderingu.

FAQ

Kto rysuje okręgi do Izby Reprezentantów?

Zależy to od prawa stanowego. Mapy mogą tworzyć legislatury, komisje lub inne organy stanowe.

Czy gerrymandering jest zawsze nielegalny?

Nie każda politycznie korzystna mapa jest nieważna. Ocena zależy od rodzaju zarzutu, prawa federalnego, konstytucji i ustaw stanowych oraz aktualnego orzecznictwa.

Czy każdy stan ma okręgi kongresowe?

Stan posiadający tylko jedno miejsce w Izbie wybiera reprezentanta z całego stanu i nie dzieli go na kilka okręgów kongresowych.

Źródła

• U.S. Census Bureau — Redistricting Data Program
• U.S. Supreme Court — Rucho v. Common Cause
• U.S. Department of Justice — Redistricting Information

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.