Kolegium Elektorów USA: jak działa wybór prezydenta

Kolegium Elektorów to proces konstytucyjny, a nie stałe zgromadzenie obradujące w jednym miejscu. Wyborcy w stanach wybierają listy elektorów, elektorzy oddają głosy na prezydenta i wiceprezydenta, a Kongres formalnie liczy głosy. Kandydaci partyjni są wcześniej wyłaniani w procesie prawyborów i konwencji.

Skąd bierze się 538 elektorów?

Każdy stan ma tylu elektorów, ilu łącznie ma reprezentantów i senatorów w Kongresie. Dystrykt Kolumbii otrzymuje trzy głosy na podstawie 23. poprawki. Razem daje to 538 elektorów, a do wyboru prezydenta potrzeba większości — obecnie 270 głosów.

Jak wygląda proces?

1. Partie lub kandydaci wybierają potencjalnych elektorów zgodnie z prawem stanowym i regułami partyjnymi.
2. Wyborcy głosują w swoich stanach na kandydatów, co w praktyce wyłania powiązaną z nimi listę elektorów.
3. Elektorzy spotykają się w swoich stanach i oddają głosy na prezydenta oraz wiceprezydenta.
4. Certyfikaty trafiają do właściwych organów, a Kongres liczy głosy na wspólnym posiedzeniu.
5. Zwycięzcy obejmują urząd po zaprzysiężeniu 20 stycznia.

Większość stanów stosuje zasadę „zwycięzca bierze wszystko”, ale Maine i Nebraska korzystają z innego sposobu rozdziału części głosów. Szczegóły wynikają z prawa stanowego.

Co, jeśli nikt nie zdobędzie większości?

Dwunasta poprawka przewiduje wybór prezydenta przez Izbę Reprezentantów spośród określonej liczby kandydatów z najlepszym wynikiem. W takim głosowaniu każda delegacja stanowa ma jeden głos. Senat wybiera wiceprezydenta spośród dwóch kandydatów z najlepszym wynikiem na ten urząd.

Głos powszechny a wynik elektorski

Głosy powszechne są liczone w stanach i Dystrykcie Kolumbii, a o wyniku konstytucyjnym decydują głosy elektorskie. Dlatego kandydat może uzyskać więcej głosów w skali kraju, lecz nie zdobyć większości elektorskiej. Jest to jedna z najczęściej dyskutowanych cech federalizmu USA.

Najważniejsze wnioski

• Kolegium Elektorów jest procesem, nie miejscem.
• Obecnie istnieje 538 głosów elektorskich, a większość to 270.
• Sposób przydzielania elektorów w dużej mierze określają stany.
• Kongres liczy głosy, a szczegóły procedury wynikają z Konstytucji i ustaw federalnych.
• Kolegium prowadzi do wyboru szefa władzy wykonawczej.

FAQ

Czy elektor może zagłosować inaczej niż wynik w stanie?

Prawo stanowe może wiązać elektorów i przewidywać konsekwencje za głos niezgodny z zobowiązaniem. Dokładne zasady zależą od stanu.

Czy mieszkańcy terytoriów USA głosują na prezydenta?

Mieszkańcy terytoriów nie uczestniczą w wyborach prezydenckich na takich samych zasadach jak mieszkańcy stanów i Dystryktu Kolumbii, choć mogą brać udział w procesach partyjnych.

Czy Kolegium Elektorów można znieść ustawą?

Jego podstawy znajdują się w Konstytucji, więc całkowite zniesienie wymagałoby zmiany Konstytucji. Ustawy mogą regulować elementy procedury w jej ramach.

Źródła

• National Archives — What is the Electoral College?
• National Archives — Legal Provisions Relevant to the Electoral College

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.