Przyjmować miliony i pouczać innych? Wygodny układ.

Demokratyczny obóz od lat korzysta z politycznej hojności miliarderów, a jego progresywne skrzydło występuje w roli oskarżyciela wielkiego kapitału. Ten rozdźwięk zasługuje na nazwę: polityczna hipokryzja. Gdy własny sponsor finansuje reklamy, mobilizację wyborców i walkę z Republikanami, jego pieniądze stają się użytecznym narzędziem. Gdy robi to Musk dla prawicy, partyjni beneficjenci wielkich fortun nie mogą po prostu ogłosić się stroną moralnie czystą.

To ocena podwójnego standardu, a nie twierdzenie, że każda wpłata jest korupcją. Demokratom wolno zabiegać o zmianę prawa i korzystać z obowiązujących reguł. Wyborcom wolno jednak zapytać, ile kosztuje antymilionerska retoryka, kiedy rachunki opłacają milionerzy.

Najłatwiej potępiać wielkie pieniądze, kiedy przeciwnik właśnie zebrał więcej. Znacznie trudniej zacząć od własnej listy sponsorów.

Bloomberg: miliard na siebie, 100 milionów na pomoc Bidenowi

Michael Bloomberg przeznaczył około miliarda dolarów na nieudaną kampanię w demokratycznych prawyborach w 2020 roku. Następnie zapowiedział co najmniej 100 mln dolarów na działania pomagające Joe Bidenowi na Florydzie. Reuters opisał oba fakty we wrześniu 2020 roku.

Dla zaplecza Bidena była to praktyczna pomoc: doradca Bloomberga tłumaczył, że pozwoli ona Demokratom kierować więcej pieniędzy do innych kluczowych stanów. Trudno o bardziej konkretną ilustrację korzyści, które partia czerpała z fortuny jednego człowieka. Nie chodzi o zakazywanie mu poglądów. Chodzi o odmowę partyjnego rozgrzeszenia pieniędzy tylko dlatego, że finansują właściwy sztab.

Soros: 125 milionów jednym ruchem

W cyklu 2022 George Soros przekazał 125 mln dolarów do liberalnego Democracy PAC II. To wpłata wykazana w dokumentach komitetu; zestawienie FactCheck.org opisuje ją wprost. W szerszym rankingu za ten cykl Soros prowadził z około 178,8 mln dolarów.

Wpłata do komitetu nie oznacza, że całość została wydana przed najbliższymi wyborami. Oznacza jednak skoncentrowanie ogromnego kapitału w organizacji wspierającej polityczny obóz Demokratów. Kto oburza się na polityczną siłę fortuny Muska, powinien równie uważnie przyglądać się fortunie Sorosa.

Gates, Hoffman i Moskovitz: lewica ma własną Dolinę Krzemową

Według doniesienia „The New York Times” z października 2024 roku Bill Gates miał przekazać około 50 mln dolarów do Future Forward USA Action, organizacji wspierającej Harris, która nie ujawnia publicznie swoich darczyńców. To informacja prasowa oparta na źródłach gazety, nie publicznie wykazana imienna wpłata w rejestrze FEC.

Wśród sponsorów zaplecza Future Forward byli również Reid Hoffman i Dustin Moskovitz. Zestawienie „Forbesa” oparte na ujawnieniach FEC za okres do końca sierpnia 2024 roku wskazywało m.in. 10 mln dolarów Hoffmana. To kolejny powód, by nie sprzedawać wyborcom bajki, że technologia i wielki biznes finansują wyłącznie prawicę.

514 milionów: niewygodny rachunek za „dark money”

Według analizy Center for Responsive Politics/OpenSecrets w cyklu 2020 liberalne grupy skierowały do polityki ponad 514 mln dolarów „dark money”, wobec około 200 mln po stronie republikańskiej. Chodzi o środki, których pierwotni darczyńcy nie są publicznie ujawniani. Zestawienie obejmowało zarówno wydatki niezależne takich organizacji, jak i ich wpłaty do super PAC-ów.

To ponad dwa i pół razy więcej po stronie liberalnej w tej kategorii. Nie jest to całkowity budżet obu partii. Jest to natomiast bardzo konkretny powód, by skończyć z przedstawianiem niejawnego finansowania jako wyłącznie republikańskiej przypadłości.

Demokraci popierali jednocześnie przepisy zwiększające przejrzystość finansowania. Tego faktu nie należy ukrywać. Ale popieranie reformy nie wymazuje korzyści z systemu, który chce się reformować. Partia może mówić, że nie zamierza jednostronnie się rozbrajać. Nie może oczekiwać, że wyborcy pomylą taktyczne uzasadnienie z moralną niewinnością.

Harris zebrała miliard. Wyborcy i tak powiedzieli „nie”.

9 października 2024 roku Reuters podał, że kampania Harris i powiązane komitety zebrały miliard dolarów od jej wejścia do wyścigu w lipcu, a więc w mniej niż trzy miesiące. To łączna kwota dla kampanii i komitetów, nie samych wpłat miliarderów.

Według zestawienia „Financial Times” z końcówki kampanii obóz Harris, obejmujący partię i powiązane grupy, wydał około 1,9 mld dolarów, wobec około 1,6 mld po stronie Trumpa. Mimo tej przewagi Harris przegrała. To dane dla wyścigu prezydenckiego w opisywanym zestawieniu, nie wszystkich wyborów w USA.

Pieniądze kupują reklamy, badania i pracę sztabów. Nie dają prawa własności do głosu obywatela. Demokratyczni stratedzy mieli ogromny budżet i przegrali. Konserwatyści mają pełne prawo odrzucać opowieść, w której ich zwycięstwo można wyjaśnić wyłącznie czekiem miliardera, a porażkę rywali przedstawiać jako rezultat niedostatku pieniędzy.

Dwie dekady: kto finansował politykę?

To przegląd udokumentowanych rankingów i przykładów w kolejnych cyklach, a nie nowa baza wszystkich wpłat ani jednolity ranking top 10 za każde dwa lata. Zakresy różnią się: organizacje 527, super PAC-i, szersze wpłaty federalne. Kwot nie należy sumować ani porównywać jako jednej identycznej kategorii. Nie obejmują pełnego obrazu nieujawnionych darczyńców.

Warren: 14,6 miliona powodów do niewygodnych pytań

W 2020 roku Persist PAC, niezależny komitet wspierający kandydaturę Elizabeth Warren, otrzymał 14,6 mln dolarów od Karli Jurvetson. Komitet zebrał w opisywanym okresie 15,1 mln dolarów: niemal cała jego finansowa siła pochodziła więc z jednego źródła. Campaign Legal Center opisało około 15 mln dolarów wydatków na reklamy popierające Warren.

To nie była bezpośrednia wpłata na konto kampanii Warren. Nie wynika z tego również, że Warren kontrolowała komitet. Wynika natomiast coś politycznie niewygodnego: kandydatka występująca przeciw wpływowi wielkich pieniędzy sama była beneficjentką reklamy finansowanej niemal w całości przez jedną zamożną osobę.

Jeżeli koncentracja politycznych pieniędzy jest problemem, nazwisko darczyńcy i partyjny kolor beneficjenta nie mogą zmieniać zasad oceny.

To jest konkretny punkt nacisku. Warren powinna wyjaśnić, jak godziła anty-super-PAC-ową filozofię z korzyścią, którą dawał jej Persist PAC. Sam fakt popierania reformy prawa nie usuwa tej sprzeczności z politycznej debaty. Nie dowodzi jednak sam w sobie korupcji ani złamania prawa.

Nie wystarczy potępiać cudzych sponsorów

Sanders mówił o oligarchii już w 2012 roku, a Warren w 2014 roku popierała zmianę konstytucji dotyczącą finansowania kampanii. Ich krytyka nie zaczęła się wraz z Muskiem. Właśnie dlatego należy pytać o praktyczne konsekwencje tych deklaracji również dla ich własnego obozu.

Nie ma potrzeby wymyślać wcześniejszej ciszy. Wystarczy pokazać rzeczywiste napięcie: antymilionerska retoryka progresywnych polityków współistnieje z ogromnym finansowaniem Demokratów przez najbogatszych. O osobistej konsekwencji każdego polityka trzeba rozstrzygać na podstawie jego działań i wypowiedzi, nie samej partyjnej etykiety.

Establishment ma również swoich sponsorów

W konserwatywnej ocenie wpływy polityczne trzeba mierzyć szerzej niż liczbą reklam przed wyborami. Organizacje rzecznicze, fundacje, think tanki, ekspertyzy i zawodowi konsultanci mogą podtrzymywać określone idee oraz środowiska przez wiele lat. Taka ciągłość daje przewagę, której nie pokazuje jeden ranking wpłat wyborczych.

To argument za badaniem konkretnych przepływów i powiązań, nie dowód, że wszystkie fundacje i organizacje pozarządowe tworzą jeden sterowany układ. Legalnej działalności społecznej nie należy automatycznie utożsamiać z finansowaniem kampanii. Jednak prestiżowa nazwa organizacji ani hasło o służbie publicznej nie powinny zwalniać nikogo z pytań o pieniądze, interesy i dostęp do władzy.

Musk odszedł od Demokratów. To jego publiczna deklaracja.

18 maja 2022 roku Musk oświadczył, że wcześniej głosował na Demokratów, ale zamierza głosować na Republikanów. Uzasadniał to negatywną oceną kierunku Partii Demokratycznej. Reuters opisał tę deklarację w dniu jej publikacji. Była to jego publiczna ocena Demokratów, a nie zewnętrznie potwierdzone wyjaśnienie wszystkich jego politycznych motywacji.

Z konserwatywnego punktu widzenia ma on takie samo prawo poprzeć wybraną stronę, jakie mają Soros, Steyer i Bloomberg. Wpływ, konflikty interesów, kontakty z władzą i przejrzystość finansowania można badać w każdym z tych przypadków. Samo wspieranie Republikanów nie jest dowodem kupienia państwa, podobnie jak wspieranie Demokratów nie jest automatycznym dowodem obywatelskiej bezinteresowności.

Znaczna część politycznych wpłat Muska jest publicznie widoczna w rejestrach. To pozwala je kontrolować. Nie oznacza, że każda jego aktywność finansowa jest w pełni przejrzysta, ale jawne nazwisko przy wpłacie daje wyborcom więcej informacji niż organizacja, za którą pierwotny darczyńca pozostaje ukryty.

Pięć punktów, których nie da się zbyć sloganem

1. Demokraci od dawna korzystają z megadonorów. Steyer prowadził w 2014 i 2016 roku, a Soros w 2022. Opowieść o wyłącznie republikańskich wielkich pieniądzach nie wytrzymuje sprawdzenia.
2. Warren sama korzystała ze wsparcia super PAC-u. 14,6 mln dolarów od jednej osoby to konkretny test spójności jej politycznych deklaracji.
3. Musk nie wynalazł tego systemu. Perry, Adelson, Steyer i inni finansowali politykę na wielką skalę wcześniej.
4. Wpłata nie jest dowodem kupienia wyniku. Pieniądze zwiększają możliwości kampanii; stwierdzenie korupcji czy nielegalnej transakcji wymaga dodatkowych dowodów.
5. Jedna miara musi obejmować obie strony. Jawność, kontrola konfliktów interesów i krytyka uprzywilejowanego dostępu nie powinny kończyć się na granicy partyjnej lojalności.