Polish Downtown w Chicago – gdzie było dawne centrum Polonii?
Zanim symbolem polskiego Chicago stało się Jackowo, serce amerykańskiej Polonii biło znacznie bliżej centrum miasta. Wokół skrzyżowania Division Street, Milwaukee Avenue i Ashland Avenue powstało Polish Downtown – niezwykłe skupisko polskich parafii, gazet, organizacji, firm, szkół i instytucji.
- Centrum znajdowało się na Near Northwest Side, w rejonie dzisiejszego West Town.
- Jego symbolicznym sercem było skrzyżowanie Division, Milwaukee i Ashland – dzisiejszy Polish Triangle.
- To tutaj powstały lub działały najważniejsze polskie organizacje, gazety, kościoły i instytucje.
- Polish Museum of America określa ten obszar jako historyczną stolicę amerykańskiej Polonii.
- Po II wojnie światowej centrum polskiej społeczności stopniowo przesuwało się dalej na północny zachód i później na przedmieścia.
Gdzie dokładnie znajdowało się Polish Downtown?
Najprościej znaleźć dawne centrum polskiego Chicago również dzisiaj.
Trzeba pojechać w okolice skrzyżowania:
Właśnie w miejscu, w którym te trzy ulice się spotykają, znajduje się niewielki plac znany jako Polonia Triangle lub Polish Triangle.
Dziś jest to część West Town, bardzo blisko Wicker Park i Noble Square.
Sto lat temu był to jednak zupełnie inny świat.
Polonia Triangle – rynek polskiego Chicago
Polish Triangle można traktować jak dawny rynek lub plac centralny polskiego Chicago.
Wokół niego działały polskie kościoły, sklepy, banki, gazety, organizacje, firmy i miejsca spotkań.
W pobliżu mieściły się siedziby najważniejszych instytucji Polonii, a skrzyżowanie Division, Milwaukee i Ashland było jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc dla polskich emigrantów w Ameryce.
Jak powstało Polish Downtown?
Polacy zaczęli osiedlać się w Chicago już w połowie XIX wieku.
Masowa migracja rozpoczęła się jednak później, kiedy gwałtownie rozwijające się Chicago potrzebowało ogromnej liczby pracowników.
Polscy emigranci znajdowali zatrudnienie w fabrykach, zakładach przemysłowych, rzeźniach, kolei oraz budownictwie.
Wielu osiedlało się na Near Northwest Side, w pobliżu zakładów pracy, linii kolejowych i Milwaukee Avenue.
Z czasem powstała tu społeczność posiadająca praktycznie wszystko, czego potrzebował nowo przybyły emigrant.
Najważniejsze daty Polish Downtown
Pierwsi polscy osadnicy
W Chicago zaczynają pojawiać się pierwsze większe grupy polskich emigrantów.
Powstaje Towarzystwo św. Stanisława Kostki
Organizacja pomaga stworzyć podstawy pierwszej polskiej parafii w Chicago.
Parafia św. Stanisława Kostki
Powstaje pierwsza polska rzymskokatolicka parafia w Chicago.
Holy Trinity
Powstaje druga wielka polska parafia, która ma pomóc obsłużyć szybko rosnącą społeczność.
Polish Roman Catholic Union of America
Powstaje jedna z najstarszych i najważniejszych polskich organizacji bratniej pomocy w Stanach Zjednoczonych.
Polish National Alliance
Powstaje organizacja, która z czasem stanie się jedną z największych instytucji w historii amerykańskiej Polonii.
Dziennik Związkowy
Polish National Alliance zakłada polskojęzyczny dziennik, który staje się jednym z najważniejszych mediów chicagowskiej Polonii.
Polish Museum of America
Powstaje Muzeum Polskie w Ameryce, które do dziś działa w dawnym Polish Downtown.
Początek wielkiej zmiany
Suburbanizacja oraz budowa Kennedy Expressway przyspieszają odpływ mieszkańców ze starego centrum Polonii.
Dlaczego Polish Downtown było tak ważne?
Nie była to zwykła dzielnica emigracyjna
Polish Museum of America zwraca uwagę, że od lat 70. XIX wieku aż do lat 50. XX wieku niemal każde ważniejsze polskie przedsięwzięcie w Stanach Zjednoczonych albo zaczynało się w tej dzielnicy, albo było stąd kierowane.
To właśnie odróżniało Polish Downtown od wielu innych polskich skupisk.
Dzielnica nie była wyłącznie miejscem zamieszkania.
Była centrum politycznym, religijnym, medialnym, biznesowym i społecznym amerykańskiej Polonii.
Kościoły były fundamentem Polish Downtown
Św. Stanisław Kostka
Pierwsza polska parafia w Chicago, założona w 1867 roku. Stała się jednym z głównych centrów organizowania życia Polonii.
Holy Trinity
Powstała w 1872 roku, aby odpowiedzieć na potrzeby szybko rosnącej polskiej społeczności.
W tamtej epoce parafia oznaczała znacznie więcej niż miejsce niedzielnego nabożeństwa.
Wokół kościołów powstawały:
- szkoły,
- organizacje społeczne,
- towarzystwa bratniej pomocy,
- wydarzenia patriotyczne,
- grupy młodzieżowe,
- pomoc dla nowych emigrantów.
Parafia często była pierwszym miejscem, do którego trafiał Polak dopiero rozpoczynający życie w Stanach Zjednoczonych.
Polskie organizacje kierowały stąd całą Polonią
W Polish Downtown swoje siedziby lokowały najważniejsze organizacje polsko-amerykańskie.
Wśród nich znajdowały się organizacje o bardzo różnych wizjach polskości.
Polish Roman Catholic Union of America
Organizacja założona w 1873 roku, silnie związana z katolicką tożsamością Polonii.
Polish National Alliance
Związek Narodowy Polski powstał w 1880 roku i łączył działalność społeczną z poparciem dla niepodległości Polski.
Polish National Alliance osiągnął później ponad 300 tysięcy członków, stając się największą polsko-amerykańską organizacją bratnią swojej epoki.
Polska prasa tworzyła własny świat informacji
Prasa była jednym z filarów życia Polish Downtown.
W czasach bez internetu, telewizji i mediów społecznościowych gazety w języku polskim pozwalały emigrantom śledzić zarówno życie Chicago, jak i wydarzenia w Polsce.
W okolicy działały między innymi:
- Dziennik Związkowy,
- Dziennik Chicagoski,
- Naród Polski,
- Dziennik Zjednoczenia,
- wcześniej Gazeta Polska.
Gazety nie tylko informowały. Mobilizowały społeczność, zbierały pieniądze, wspierały polskie organizacje i uczestniczyły w sporach politycznych.
Polish Downtown miało własne sklepy, firmy i specjalistów
Dzielnica była niemal samowystarczalnym polskim miastem w amerykańskim mieście.
Na Milwaukee Avenue, Division Street i okolicznych ulicach działały polskie:
- sklepy spożywcze,
- piekarnie,
- restauracje,
- banki i kasy oszczędnościowe,
- biura ubezpieczeniowe,
- prawnicy,
- lekarze,
- drukarnie,
- gazety,
- sale spotkań i organizacje.
Nowy emigrant mógł więc znaleźć pracę, zrobić zakupy, pójść do kościoła, przeczytać gazetę i załatwić sprawy praktycznie bez używania języka angielskiego.
Division Street – „Polish Broadway”
Division Street była jedną z najbardziej charakterystycznych ulic dawnego Polish Downtown.
W okresie największego rozwoju funkcjonowały tutaj restauracje, sklepy, bary i miejsca rozrywki.
Ulica bywała określana jako „Polish Broadway”, podkreślając jej znaczenie dla życia społecznego i nocnego Polonii.
Jeszcze wiele dekad później można było znaleźć w okolicy firmy i lokale przypominające o polskiej przeszłości.
Muzeum Polskie w Ameryce – ślad, który pozostał
Jednym z najważniejszych miejsc, które nadal łączą obecną dzielnicę z dawnym Polish Downtown, jest Polish Museum of America.
Muzeum powstało w 1935 roku i nadal działa przy Milwaukee Avenue, w samym historycznym obszarze pierwszego wielkiego centrum Polonii.
Jego kolekcje obejmują fotografie, dokumenty, dzieła sztuki, archiwa organizacji oraz tysiące materiałów dokumentujących historię Polaków w Ameryce.
Archiwum fotograficzne muzeum posiada około 25 tysięcy fotografii i negatywów dotyczących życia polskich emigrantów.
Co doprowadziło do końca starego Polish Downtown?
Nie było jednego momentu, w którym polska dzielnica nagle przestała istnieć.
Był to proces trwający wiele lat.
1. Kolejne pokolenia stawały się zamożniejsze
Dzieci i wnuki emigrantów zdobywały lepsze wykształcenie, wyższe dochody i mogły pozwolić sobie na większe mieszkania lub domy dalej od centrum.
2. Polonia przesuwała się na północny zachód
Kolejne polskie skupiska rozwijały się dalej wzdłuż Milwaukee Avenue.
W późniejszym okresie ogromne znaczenie zyskało Jackowo w Avondale.
3. Budowa Kennedy Expressway
Budowa autostrady przecinającej Near Northwest Side poważnie zmieniła dawną strukturę dzielnicy.
Holy Trinity Polish Mission wskazuje, że budowa Kennedy Expressway przecięła serce chicagowskiej Polonii i zapoczątkowała okres spadku liczby wieloletnich mieszkańców parafii.
4. Suburbanizacja
Po II wojnie światowej coraz więcej polsko-amerykańskich rodzin przenosiło się na przedmieścia.
Polish Downtown a Jackowo – to nie to samo
Polish Downtown
Starsze centrum Polonii.
Rejon Division, Milwaukee i Ashland, bliżej centrum Chicago.
Rozwijało się przede wszystkim od drugiej połowy XIX wieku.
Jackowo
Późniejsze centrum polskiego życia.
Rejon Bazyliki św. Jacka w Avondale, dalej na Northwest Side.
Szczególnie ważne w XX wieku oraz podczas emigracji solidarnościowej.
To ważne rozróżnienie, bo określenia te bywają dziś mylone.
Polish Downtown było wcześniejsze. Jackowo było kolejnym wielkim etapem migracji Polonii na północny zachód.
Co zostało z Polish Downtown dzisiaj?
Dzisiejszy West Town wygląda zupełnie inaczej niż sto lat temu.
Polska społeczność nie dominuje już w tej części Chicago.
Mimo to nadal można znaleźć miejsca, które przypominają o niezwykłej historii dzielnicy.
- Polonia Triangle,
- St. Stanislaus Kostka,
- Holy Trinity Polish Mission,
- Polish Museum of America,
- Chopin Theatre,
- historyczne budynki dawnych polskich instytucji.
Sam Polish Triangle nadal istnieje przy Division, Milwaukee i Ashland, dokładnie tam, gdzie przez dziesięciolecia biło serce starej Polonii.
Można dziś przejść śladami starej Polonii
To, co ciekawe z punktu widzenia dzisiejszego mieszkańca Chicago, znajduje się na stosunkowo niewielkim obszarze.
Spacer historyczny można rozpocząć przy Polonia Triangle, a następnie odwiedzić miejsca związane z najstarszą Polonią.
Polish Museum of America przygotowało nawet wirtualny spacer po Polish Downtown, pokazujący kościoły, szkoły, przedsiębiorstwa, organizacje i prasę dawnej dzielnicy.
To jeden z najlepszych sposobów, aby zobaczyć, jak ogromną rolę niewielki fragment Chicago odegrał w historii milionów Polaków w Ameryce.
Dlaczego Polish Downtown jest ważne do dziś?
Dzisiejsza Polonia wygląda zupełnie inaczej.
Jest rozproszona po całym Chicago, przedmieściach i wielu stanach USA.
Jednak bez Polish Downtown trudno byłoby wyobrazić sobie rozwój polskich organizacji, prasy, parafii i życia politycznego w Stanach Zjednoczonych.
To właśnie tutaj Polacy stworzyli instytucjonalne fundamenty społeczności, która przez kolejne pokolenia stała się jedną z największych diaspor w Ameryce.
Najczęściej zadawane pytania o Polish Downtown
Gdzie znajdowało się Polish Downtown w Chicago?
Historyczne centrum Polish Downtown znajdowało się na Near Northwest Side, przede wszystkim wokół skrzyżowania Division Street, Milwaukee Avenue i Ashland Avenue.
Co to jest Polish Triangle w Chicago?
Polish Triangle, czyli Polonia Triangle, to niewielki plac przy skrzyżowaniu Division, Milwaukee i Ashland. Był symbolicznym centrum dawnego Polish Downtown.
Czy Polish Downtown i Jackowo to to samo?
Nie. Polish Downtown było starszym centrum Polonii bliżej centrum Chicago. Jackowo rozwinęło się później w Avondale, dalej na północny zachód.
Dlaczego Polacy opuścili Polish Downtown?
Przyczyniły się do tego suburbanizacja, wzrost zamożności kolejnych pokoleń, budowa Kennedy Expressway oraz przesuwanie się Polonii dalej na Northwest Side i przedmieścia.
Jakie polskie miejsca pozostały w dawnym Polish Downtown?
W regionie nadal znajdują się między innymi Polonia Triangle, St. Stanislaus Kostka, Holy Trinity Polish Mission oraz Polish Museum of America.
Kiedy powstała pierwsza polska parafia w Chicago?
Parafia św. Stanisława Kostki została utworzona w 1867 roku i odegrała fundamentalną rolę w rozwoju chicagowskiej Polonii.
Dlaczego Polish Downtown nazywano stolicą Polonii?
W dzielnicy koncentrowały się najważniejsze polskie organizacje, parafie, gazety, szkoły i instytucje, których działalność obejmowała Polonię w całych Stanach Zjednoczonych.
Źródła
- Polish Museum of America – materiały dotyczące historii Polish Downtown oraz wystawy Polish Past in Chicago.
- Encyclopedia of Chicago – hasła Poles, West Town, Polish National Alliance, Polish Roman Catholic Union of America oraz Dziennik Związkowy.
- Choose Chicago – przewodnik po polskim dziedzictwie Chicago i historii West Town.
- Holy Trinity Polish Mission – historia parafii i wpływu budowy Kennedy Expressway na starą Polonię.
AmerykaPL.com
Brief AmerykaPL
Najważniejsze wiadomości z USA, Chicago, Polski i świata. Krótko, konkretnie i po polsku.
Dodaj komentarz