Ilu Polaków mieszka w Pensylwanii?

Według American Community Survey 2024 około 699 270 mieszkańców Pensylwanii deklaruje polskie pochodzenie.

Stan ma około 13 milionów mieszkańców, dlatego polskie korzenie deklaruje około 5,4 proc. całej populacji.

To mniej więcej 1 na 19 mieszkańców Pensylwanii.

Liczbowo stan ustępuje jedynie Nowemu Jorkowi, Illinois i Michigan.

Pensylwania jest czwartym najbardziej polskim stanem liczbowo

Więcej: Gdzie mieszka najwięcej Polaków w USA? Ranking stanów

Gdzie w Pensylwanii mieszka najwięcej osób polskiego pochodzenia?

Dane dla hrabstw pokazują trzy wielkie obszary.

Pierwszym jest zachodnia Pensylwania z Pittsburghem.

Drugim jest północno-wschodni dawny region węglowy wokół Scranton i Wilkes-Barre.

Trzecim jest Filadelfia i jej rozległe przedmieścia.

Polish Hill – polska dzielnica Pittsburgha

Polish Hill nie jest potoczną nazwą wymyśloną przez mieszkańców.

To oficjalnie rozpoznawana dzielnica Pittsburgha, której nazwa bezpośrednio przypomina o polskich emigrantach.

Według miasta Pittsburgh polscy imigranci zaczęli osiedlać się na stromych wzgórzach tego obszaru pod koniec XIX wieku.

Lokalizacja była atrakcyjna, ponieważ mieszkańcy mogli pieszo docierać do zakładów przemysłowych i hut.

Polacy nazywali okolicę Polskim Wzgórzem.

Przemysł Pittsburgha potrzebował tysięcy robotników

Rozwój polskiej społeczności był bezpośrednio związany z industrializacją zachodniej Pensylwanii.

Region Pittsburgha był jednym z największych centrów produkcji stali i przemysłu ciężkiego na świecie.

Nowi emigranci znajdowali pracę:

• w hutach,
• w fabrykach,
• przy kolei,
• w kopalniach,
• w zakładach metalowych.

Tanie mieszkania położone blisko zakładów sprzyjały tworzeniu zwartych społeczności emigracyjnych.

Scranton i Wilkes-Barre – polskie serce regionu węglowego

Drugim wielkim centrum była północno-wschodnia Pensylwania.

Tutaj najważniejszą rolę odegrał węgiel antracytowy.

Kopalnie potrzebowały ogromnej liczby pracowników, a tysiące emigrantów z Europy Środkowej i Wschodniej osiedlało się w małych przemysłowych miastach regionu.

Nanticoke – ponad jedna czwarta mieszkańców ma polskie korzenie

Szczególnie ciekawie wyglądają dane dla mniejszych miejscowości.

W Nanticoke około 2 868 mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie.

Miasto liczy niewiele ponad 10 tys. mieszkańców.

Oznacza to, że polskie korzenie deklaruje około 27 proc. całej populacji.

Największe polskie miasta i miejscowości Pensylwanii

Warto również zwrócić uwagę na Mountain Top, gdzie około 18 proc. mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie, oraz Kingston z wynikiem około 15 proc..

Filadelfia – prawie 50 tysięcy mieszkańców polskiego pochodzenia

Największą liczbę w granicach pojedynczego miasta Pensylwanii ma Filadelfia.

Około 47 319 mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie.

Historia tutejszej Polonii jest jednak znacznie starsza niż współczesne statystyki.

Duża emigracja z ziem polskich rozpoczęła się po wojnie secesyjnej, a jej szczyt przypadł na lata poprzedzające I wojnę światową.

W 1920 roku w samej Filadelfii mieszkało ponad 31 tysięcy osób urodzonych w Polsce.

Port Richmond – historyczne centrum Polonii w Filadelfii

Najbardziej znaną polską częścią Filadelfii stał się Port Richmond.

Polscy emigranci tworzyli tu parafie, szkoły, organizacje społeczne, banki, sklepy i kluby.

Jednym z najważniejszych symboli jest St. Adalbert Church.

Parafia została założona na początku XX wieku, gdy społeczność polska gwałtownie rosła.

Według Encyclopedia of Greater Philadelphia St. Adalbert stał się największą polską parafią regionu, a Port Richmond określano jako macierzystą kolonię Polonii w Delaware Valley.

Polacy mieszkali nie tylko w Port Richmond

Polska społeczność Filadelfii była bardziej rozproszona niż klasyczne Jackowo w Chicago czy Greenpoint w Nowym Jorku.

Historyczne skupiska znajdowały się między innymi w:

• Port Richmond,
• Bridesburg,
• Nicetown,
• Manayunk,
• Kensington,
• Northeast Philadelphia.

Polskie rodziny mieszkały również w Camden po drugiej stronie Delaware River oraz na przedmieściach Filadelfii.

Dlaczego tak wielu Polaków trafiło do Pensylwanii?

Odpowiedź można sprowadzić do jednego słowa: praca.

Pod koniec XIX i na początku XX wieku Pensylwania była jednym z przemysłowych motorów Stanów Zjednoczonych.

Potrzebowała ogromnej liczby robotników do:

• kopalń węgla,
• hut stali,
• hut żelaza,
• kolei,
• fabryk,
• zakładów przemysłowych.

Encyclopedia of Greater Philadelphia wskazuje, że między 1870 a 1920 rokiem co najmniej 700 tysięcy Polaków przyjechało do pracy w przemysłach ciężkich Pensylwanii.

Polonia budowała własny świat

Nowi emigranci nie tworzyli jedynie skupisk mieszkaniowych.

W kolejnych miastach powstawała cała infrastruktura polskiego życia:

• parafie,
• szkoły,
• Domy Polskie,
• towarzystwa bratniej pomocy,
• banki i kasy oszczędnościowe,
• gazety,
• kluby sportowe,
• zespoły muzyczne,
• organizacje patriotyczne.

Ta sieć pozwalała nowo przybyłym emigrantom znaleźć mieszkanie, pracę, pomoc finansową i środowisko posługujące się językiem polskim.

Od emigrantów zarobkowych do trwałej Polonii

Wielu pierwszych emigrantów nie planowało zostać w USA na zawsze.

Początkowym celem było zarobienie pieniędzy i powrót do rodzinnej miejscowości.

Według badań historycznych nawet 40-45 proc. polskich emigrantów z wielkiej fali przełomu XIX i XX wieku rzeczywiście wróciło do Europy.

Ci, którzy zostali, zaczęli zakładać rodziny, kupować domy i tworzyć trwałe instytucje.

W ten sposób tymczasowe osady robotnicze przekształcały się w wielopokoleniową Polonię.

Najważniejsze daty Polonii w Pensylwanii

Amerykańska Częstochowa w Pensylwanii

Jednym z najważniejszych miejsc współczesnej Polonii w całych Stanach Zjednoczonych znajduje się niedaleko Doylestown.

National Shrine of Our Lady of Czestochowa jest powszechnie znane wśród Polonii jako Amerykańska Częstochowa.

Sanktuarium pełni funkcję religijną, patriotyczną i kulturalną.

Odbywają się tam pielgrzymki, uroczystości polonijne oraz wydarzenia związane z polską historią i tradycją.

Czy Polonia w Pensylwanii maleje?

Dane ACS pokazują, że liczba mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie jest dziś niższa niż w 2010 roku.

Spadek dla całego stanu wynosi około 21 proc..

W tradycyjnych regionach górniczych zmiana jest często jeszcze większa.

Przykładowo liczba osób polskiego pochodzenia według danych ACS spadła względem 2010 roku:

• w Luzerne County o około 31 proc.,
• w Lackawanna County o około 26 proc.,
• w Philadelphia County o około 19 proc.,
• w Allegheny County o około 20 proc.

Nie jest to jednak prosty licznik osób, które wyprowadziły się ze stanu.

Wpływają na to również zmiany pokoleniowe, starzenie się dawnych społeczności, małżeństwa mieszane i sposób deklarowania pochodzenia.

Gdzie dziś szukać największej Polonii w Pensylwanii?

Jeśli interesuje nas sama liczba, najważniejsze regiony to:

• Pittsburgh i Allegheny County – około 94 tys. osób polskiego pochodzenia,
• Scranton, Wilkes-Barre i region Luzerne/Lackawanna – ponad 80 tys. łącznie,
• Philadelphia i Montgomery County – około 95 tys. łącznie,
• Bucks County – ponad 42 tys.,
• Westmoreland County – ponad 30 tys.,
• Erie County – ponad 27 tys.

Jeśli natomiast patrzymy procentowo, wyjątkowo silnie wyróżniają się dawne miejscowości górnicze północno-wschodniej Pensylwanii.

Pensylwania jest jednym z fundamentów historii Polonii w USA

Chicago kojarzy się z Jackowem.

Nowy Jork z Greenpointem.

Detroit z Hamtramck.

Historia Pensylwanii jest bardziej rozproszona, ale równie ważna.

Polacy budowali tutaj społeczności górnicze, pracowali w hutach, tworzyli parafie, szkoły, banki, organizacje i polskie domy.

Ich potomkowie pozostali szczególnie widoczni w Pittsburghu, północno-wschodniej Pensylwanii i regionie Filadelfii.

Prawie 700 tysięcy mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie sprawia, że Pensylwania nadal pozostaje jednym z absolutnych filarów amerykańskiej Polonii.

Najczęściej zadawane pytania o Polonię w Pensylwanii