Ilu Polaków mieszka w New Jersey?

Według American Community Survey 2024 około 435 061 mieszkańców New Jersey deklaruje polskie pochodzenie.

Stan liczy około 9,34 miliona mieszkańców, dlatego osoby polskiego pochodzenia stanowią około 4,7 proc. populacji.

To mniej więcej 1 na 21 mieszkańców New Jersey.

New Jersey zajmuje ósme miejsce w USA pod względem całkowitej liczby mieszkańców deklarujących polskie korzenie.

Gdzie mieszka najwięcej Polaków w New Jersey?

Największą liczbę mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie ma obecnie Clifton.

Jednak najbardziej interesującym miejscem pod względem udziału procentowego jest zdecydowanie Wallington.

Dane wyraźnie pokazują, że największa liczba nie oznacza najbardziej polskiej miejscowości.

Clifton ma prawie dwa razy więcej osób polskiego pochodzenia niż Wallington, ale Wallington jest wielokrotnie bardziej polskie procentowo.

Wallington było kiedyś jeszcze bardziej polskie

Historia tej niewielkiej miejscowości jest wyjątkowa nawet na tle amerykańskiej Polonii.

Badacze Marta Deyrup i Wojciech Siemaszkiewicz opisują, że duży napływ polskich emigrantów nastąpił po I wojnie światowej.

Przyciągała ich przede wszystkim praca w zakładach tekstylnych i fabrykach regionu Passaic River.

Polacy zakładali:

• sklepy,
• restauracje,
• puby,
• firmy rodzinne,
• kościoły,
• kluby społeczne,
• organizacje polonijne.

Miasto Wallington podaje, że napływ polskich robotników przesunął nawet centrum miejscowości w kierunku Pulaski Avenue.

Clifton – największa liczba osób polskiego pochodzenia w stanie

Współczesnym liderem liczbowym jest Clifton.

Około 7 760 mieszkańców deklaruje tutaj polskie pochodzenie.

To około 8,5 proc. populacji miasta.

Polska obecność ma tutaj bardzo długą historię i jest bezpośrednio związana z rozwojem sąsiedniego Passaic.

Jeszcze pod koniec lat 20. XX wieku polskojęzyczni katolicy z Clifton musieli jeździć do St. Joseph Parish w Passaic.

Dopiero później rozpoczęto organizowanie własnej parafii St. John Kanty w Clifton.

Garfield – kolejny ważny punkt polskiej mapy

Garfield ma około 4 293 mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie.

To około 12,9 proc. mieszkańców miasta.

Co ciekawe, oficjalna historia miasta Garfield zwraca uwagę na kolejną falę polskiej emigracji po upadku komunizmu w Europie.

Po upadku muru berlińskiego do Garfield przeprowadzało się wielu nowych polskich emigrantów, szczególnie do Fourth i Fifth Ward.

Passaic było jednym z pierwszych wielkich centrów Polonii New Jersey

Aby zrozumieć Wallington, Garfield i Clifton, trzeba wrócić do historii Passaic.

Pod koniec XIX wieku region stał się potężnym centrum przemysłu tekstylnego.

Fabryki potrzebowały dużej liczby pracowników.

New Jersey przyciągało wtedy tysiące imigrantów z Europy Południowej i Wschodniej, w tym Polaków.

Oficjalna historia New Jersey podkreśla, że na przełomie XIX i XX wieku Polacy należeli do głównych nowych grup imigracyjnych przybywających do stanu.

Od 3,6 tysiąca do ponad 69 tysięcy Polaków w 20 lat

Historia parafii Holy Rosary w Passaic przytacza niezwykle ciekawe dane historyczne.

Według przedstawionych tam statystyk w 1890 roku w New Jersey mieszkało około 3 615 Polaków.

Do 1910 roku liczba wzrosła do około 69 244.

Należy pamiętać, że historyczne klasyfikacje narodowości i pochodzenia nie są bezpośrednio porównywalne ze współczesnymi danymi ACS.

Skala wzrostu pokazuje jednak, jak gwałtownie rozwijała się polska społeczność New Jersey na przełomie XIX i XX wieku.

Fabryki Passaic przyciągały emigrantów prosto z Ellis Island

Historia Holy Rosary w Passaic opisuje również, że wielu polskich emigrantów przybywało głównie z terenów dawnej Galicji, szczególnie z okolic Krakowa.

W regionie działały duże zakłady tekstylne.

Według historii parafii część nowych emigrantów była rekrutowana do pracy praktycznie bezpośrednio po przybyciu przez Ellis Island.

Inni Polacy, posiadający doświadczenie górnicze, trafiali do pracy w kopalniach w Franklin i Ogdensburg.

Holy Rosary – potrzebna była druga polska parafia

Już w 1908 roku pojawił się pomysł utworzenia kolejnej polskiej parafii w Passaic.

St. Joseph nie był już w stanie pomieścić wszystkich wiernych.

Ostatecznie w 1918 roku oficjalnie rozpoczęła działalność Holy Rosary Parish.

Obecnie świątynia działa jako Diocesan Shrine of Saint John Paul II.

To jedno z miejsc, gdzie ponad sto lat historii dawnej i współczesnej Polonii łączy się bezpośrednio.

Toms River – druga największa liczba wśród miejscowości

Polska mapa New Jersey nie kończy się w North Jersey.

W Toms River około 6 801 mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie.

To około 7,2 proc. populacji.

Pokazuje to, że duża część Polonii jest dziś rozproszona po bardziej podmiejskich i nadmorskich częściach stanu.

Sayreville, Manville i South River – mocna Polonia w centralnym New Jersey

Polska mapa New Jersey ma kilka centrów

Nie ma jednej dzielnicy, która skupiałaby całą Polonię.

Możemy raczej wyróżnić kilka różnych obszarów.

North Jersey

• Wallington,
• Clifton,
• Garfield,
• Passaic,
• Fair Lawn,
• okolice Bergen i Passaic County.

Hudson i Union County

• Jersey City,
• Bayonne,
• Hoboken,
• Linden,
• Rahway.

Central Jersey

• Sayreville,
• South River,
• South Plainfield,
• Manville,
• Old Bridge.

Jersey Shore i Ocean County

• Toms River,
• Lakewood,
• Ocean Acres
• i okoliczne społeczności.

Wallington pokazuje, jak zmieniła się Polonia

W połowie XX wieku Polacy stanowili większość mieszkańców Wallington.

Dzisiaj około jedna trzecia mieszkańców nadal deklaruje polskie pochodzenie.

To wciąż wyjątkowo dużo, ale jednocześnie przykład naturalnej przemiany amerykańskich społeczności emigracyjnych.

Kolejne pokolenia:

• przeprowadzają się do innych miast,
• zakładają rodziny mieszane,
• częściej posługują się angielskim,
• pozostają związane z polskim pochodzeniem bez codziennego życia w polskiej enklawie.

Jednocześnie New Jersey otrzymywało nowe fale emigracji

Historia nie zakończyła się wraz z emigracją sprzed stu lat.

North Jersey ponownie przyciągało emigrantów z Polski w drugiej połowie XX wieku.

Szczególnie ważne były:

• emigracja powojenna,
• emigracja polityczna okresu PRL,
• emigracja solidarnościowa,
• fala po 1989 roku.

Oficjalna historia Garfield wskazuje bezpośrednio, że po upadku muru berlińskiego wielu nowych polskich emigrantów osiedliło się właśnie w tym mieście.

Najważniejsze daty historii Polonii New Jersey

Czy Polonia w New Jersey maleje?

Dane ACS wskazują, że liczba osób deklarujących polskie pochodzenie jest obecnie niższa niż w danych z 2010 roku.

Dla całego stanu różnica wynosi około 23 proc..

Nie należy jednak interpretować tego jako prostego dowodu, że dokładnie tyle osób wyjechało z New Jersey.

Wpływ mają również:

• starzenie się starszych pokoleń,
• mniejsza imigracja bezpośrednio z Polski,
• małżeństwa mieszane,
• przeprowadzki do innych stanów,
• zmiana sposobu deklarowania pochodzenia,
• margines błędu ACS.

Dlaczego New Jersey nadal jest tak ważne dla Polonii?

Położenie stanu jest kluczowe.

New Jersey znajduje się pomiędzy największymi ośrodkami północno-wschodniego wybrzeża.

Bliskość Nowego Jorku, Newark, Jersey City i dawnych centrów przemysłowych stworzyła ogromny rynek pracy.

Polonia mogła jednocześnie zachować dostęp do:

• polskich parafii,
• sklepów i restauracji,
• organizacji,
• szkół polonijnych,
• polskich usług,
• ogromnej społeczności Nowego Jorku.

Dlatego North Jersey i New York City w praktyce tworzą jeden z największych transstanowych regionów polsko-amerykańskich w kraju.

New Jersey to jeden z filarów Polonii Wschodniego Wybrzeża

New Jersey nie posiada jednego miasta wielkości Chicago, które stałoby się oczywistą stolicą Polonii.

Jego siłą jest sieć wielu społeczności.

Historyczne centrum nad Passaic River rozwinęło Wallington, Garfield, Clifton i Passaic.

Kolejne skupiska wyrosły w centralnym New Jersey, Hudson County oraz w kierunku Jersey Shore.

Około 435 tysięcy mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie sprawia, że stan nadal pozostaje jednym z najważniejszych miejsc na mapie amerykańskiej Polonii.

Najczęściej zadawane pytania o Polonię w New Jersey