Ilu Polaków mieszka w Wisconsin?

Według danych American Community Survey 2024 około 451 347 mieszkańców Wisconsin deklaruje polskie pochodzenie.

Wisconsin liczy około 5,9 miliona mieszkańców.

Oznacza to, że polskie korzenie deklaruje około 7,6 proc. całej populacji stanu.

To mniej więcej 1 na 13 mieszkańców Wisconsin.

Wisconsin jest szóste w USA liczbowo

Pełny ranking: Gdzie mieszka najwięcej Polaków w USA?

Gdzie w Wisconsin mieszka najwięcej osób polskiego pochodzenia?

Na poziomie hrabstw zdecydowanie prowadzi Milwaukee County.

Stevens Point – jeden z najbardziej polskich regionów w USA

Jedną z największych niespodzianek nie jest Milwaukee, ale środkowa część Wisconsin.

W całym Portage County około 19 708 osób deklaruje polskie pochodzenie.

Stanowią one około 27,4 proc. mieszkańców hrabstwa.

W regionie statystycznym Stevens Point udział jest jeszcze podobnie wysoki – około 27,8 proc..

W samym Stevens Point około 5 582 mieszkańców deklaruje polskie korzenie, czyli ponad jedną piątą populacji miasta.

Polonia w Stevens Point jest starsza niż wielka fala emigracji do Chicago

Historia polskiej obecności w Portage County sięga połowy XIX wieku.

Wisconsin Historical Society wskazuje, że pierwsza wyraźnie polska osada w stanie, znana jako Polonia lub Poland Corner, powstała w latach 50. XIX wieku około sześciu mil na wschód od Stevens Point.

Osadnicy przybywali głównie z terenów zachodniej Polski znajdujących się wówczas pod panowaniem Prus.

Jednym z najważniejszych powodów emigracji była możliwość posiadania własnej ziemi.

Do 1905 roku w Portage i Marathon County mieszkało około 15 tysięcy Polaków.

Wausau i Marathon County – kolejne silne polskie centrum

Region Wausau również wyróżnia się na mapie Wisconsin.

Około 20 105 mieszkańców Marathon County deklaruje polskie pochodzenie.

To około 14,4 proc. populacji hrabstwa.

W obszarze metropolitalnym Wausau udział wynosi około 14,5 proc..

Polska społeczność rozwinęła się tutaj zarówno w mieście, jak i w okolicznych miejscowościach rolniczych.

Green Bay – prawie 30 tysięcy osób polskiego pochodzenia w metropolii

Trzecim dużym regionem według liczby mieszkańców jest Green Bay.

W całej metropolii około 29 764 mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie.

To około 9 proc. populacji regionu.

W samym Green Bay liczba wynosi około 7 587 osób.

Polska historia jest szczególnie widoczna również w mniejszych miejscowościach położonych na północ i zachód od miasta.

Pulaski – miejscowość stworzona z myślą o polskich osadnikach

Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie Wisconsin jest Pulaski.

Nazwa oczywiście nawiązuje do Kazimierza Pułaskiego.

Materiały Wisconsin Historical Society opisują, że lokalny przedsiębiorca John Hoff używał nazw takich jak Pulaski, Sobieski i Kosciusko na mapach reklamujących ziemię, aby przyciągnąć polskich osadników.

W 1887 roku do Pulaski przybyli franciszkanie, a wraz z rozwojem parafii miejscowość stała się ważnym centrum polskiej społeczności.

Jak zaczęła się Polonia w Milwaukee?

Pierwsi Polacy pojawili się w Milwaukee już w latach 40. XIX wieku.

W 1850 roku w mieście mieszkało jeszcze zaledwie około 75 Polaków.

Prawdziwa fala rozpoczęła się po wojnie secesyjnej.

Milwaukee rozwijało przemysł:

• stalowy,
• maszynowy,
• garbarski,
• przetwórczy,
• kolejowy,
• budowlany.

Nowi emigranci znajdowali więc stosunkowo łatwo pracę i możliwość kupienia niewielkiej nieruchomości.

South Side stało się polskim miastem w mieście

Większość polskich emigrantów osiedlała się na South Side.

Serce społeczności znajdowało się wokół St. Stanislaus i Mitchell Street.

Powstawały:

• polskie piekarnie,
• sklepy mięsne,
• restauracje,
• banki,
• parafie,
• szkoły,
• teatry,
• organizacje społeczne i polityczne.

Według materiałów University of Wisconsin-Milwaukee około trzy czwarte polskiej społeczności miasta mieszkało w pewnym okresie właśnie na South Side.

Mitchell Street – polska Grand Avenue Milwaukee

West Mitchell Street stała się handlowym sercem polskiego Milwaukee.

Do 1910 roku ulica była wypełniona sklepami, biurami, teatrami i instytucjami.

Działał tam między innymi Juneau Building z teatrem na około 1 200 miejsc.

Z czasem powstały wielkie domy towarowe oraz kilka kolejnych teatrów.

Znaczenie ulicy było tak duże, że otrzymała przydomek „The Polish Grand Avenue”.

Polish flats – domy, które stworzyła Polonia Milwaukee

Jednym z najbardziej charakterystycznych śladów polskiej emigracji nie jest kościół ani pomnik.

Są nim tak zwane Polish flats.

To charakterystyczny typ niewielkiego domu z podniesioną główną kondygnacją i dodatkowym mieszkaniem w przyziemiu lub piwnicy.

Wisconsin Historical Society wskazuje, że setki takich budynków powstały w Milwaukee mniej więcej między 1890 a 1915 rokiem.

Rozwiązanie pozwalało rodzinie mieszkać w jednej części domu, a drugą wynajmować.

Bazylika św. Jozafata – monumentalny symbol Polonii

Najbardziej spektakularnym symbolem polskiego South Side jest Basilica of St. Josaphat.

Świątynię ukończono na początku XX wieku.

Przy jej budowie wykorzystano ogromną ilość materiałów odzyskanych z rozbieranego federalnego budynku poczty w Chicago.

Do Milwaukee przewieziono je około 500 wagonami kolejowymi.

Przy budowie pracowali również sami parafianie.

Parafia liczyła wówczas około 12 tysięcy członków.

W 1929 roku papież Pius XI nadał kościołowi status bazyliki.

Była to pierwsza bazylika w Stanach Zjednoczonych zbudowana przez polsko-amerykańską społeczność.

Jones Island – kaszubscy rybacy stworzyli niezwykłą polską osadę

Milwaukee miało również jedno z najbardziej niezwykłych polskich skupisk w Ameryce.

W latach 70. XIX wieku na Jones Island zaczęły osiedlać się rodziny pochodzące z Kaszub.

Przybysze z regionu nad Bałtykiem zajmowali się rybołówstwem.

Społeczność na wyspie liczyła w szczytowym okresie około 1 600 mieszkańców.

W dobrym roku miejscowi rybacy wyławiali około dwóch tysięcy ton ryb.

Osada istniała do lat 20. XX wieku, kiedy miasto przejęło teren pod rozwój portu i infrastruktury komunalnej.

Milwaukee miało także drugą Polonię na East Side

Nie wszyscy Polacy mieszkali na South Side.

Drugie znaczące skupisko rozwinęło się w okolicy Brady Street i Humboldt Avenue.

Centrum religijnym była parafia St. Hedwig.

Polacy pracowali między innymi w pobliskich:

• garbarniach,
• młynach,
• fabrykach,
• zakładach nad Milwaukee River.

Gdy dzielnica się zagęściła, część rodzin zaczęła przesuwać się dalej na północ, w kierunku dzisiejszego Riverwest.

Do 1906 roku Milwaukee miało prawie 70 tysięcy Polaków

Tempo rozwoju społeczności było ogromne.

Według materiałów University of Wisconsin-Milwaukee do 1906 roku liczba polskich mieszkańców miasta zbliżała się do 70 tysięcy.

Polacy byli wtedy drugą największą grupą etniczną miasta po Niemcach.

Ich znaczenie było widoczne nie tylko w dzielnicach, ale także w polityce lokalnej, biznesie i życiu społecznym.

Polish Fest – polska kultura nad Lake Michigan

Polska historia Milwaukee nie skończyła się wraz z zanikiem dawnych dzielnic emigracyjnych.

W 1982 roku miejscowa społeczność zorganizowała pierwszy Polish Fest.

Jednym z celów wydarzenia było zbieranie środków na stworzenie własnego centrum kulturalnego.

Festiwal rozwinął się w jedno z najbardziej znanych polskich wydarzeń kulturalnych w USA.

Polish Center of Wisconsin

Kolejnym symbolem współczesnej Polonii jest Polish Center of Wisconsin w Franklin.

W 1987 roku zakupiono teren pod przyszłe centrum.

Budynek otwarto w 2000 roku.

Został zaprojektowany w stylu nawiązującym do tradycyjnego polskiego dworu.

Dziś odbywają się tam wydarzenia kulturalne, spotkania, koncerty, wykłady i wydarzenia związane z polskimi tradycjami.

Największe współczesne skupiska w Wisconsin

Jakie miasta Wisconsin mają dużą Polonię?

Czy Polonia w Wisconsin maleje?

Według danych dotyczących deklarowanego polskiego pochodzenia liczba dla całego stanu jest obecnie niższa niż w 2010 roku.

Spadek wynosi około 16 proc..

Nie oznacza to jednak, że dokładnie tyle osób polskiego pochodzenia wyprowadziło się.

Na wyniki wpływają również:

• starzenie się dawnych pokoleń Polonii,
• małżeństwa mieszane,
• mniejsza emigracja bezpośrednio z Polski,
• zmiany w deklarowaniu ancestry,
• przeprowadzki pomiędzy stanami,
• margines błędu American Community Survey.

Co ciekawe, nie wszystkie regiony notują spadki.

Dane pokazują między innymi wzrost w Dane County i Outagamie County względem 2010 roku.

Dlaczego polskie korzenie są w Wisconsin tak silne?

Odpowiedź nie sprowadza się wyłącznie do Milwaukee.

Wisconsin przyciągało Polaków na dwa różne sposoby.

W miastach – praca przemysłowa

Milwaukee, Racine i Kenosha oferowały pracę w fabrykach, hutach, garbarniach i zakładach przemysłowych.

Na prowincji – własna ziemia

Portage, Marathon, Brown i inne hrabstwa przyciągały emigrantów możliwością posiadania gospodarstw.

W efekcie Wisconsin stworzyło jednocześnie wielkie miejskie Polonie oraz trwałe polskie społeczności rolnicze.

Najważniejsze daty Polonii w Wisconsin

Wisconsin to jeden z filarów Polonii w Ameryce

Wisconsin nie jest zwykle pierwszym stanem, o którym myślimy, gdy mówimy o Polonii w USA.

Częściej wymieniane są Chicago i Nowy Jork.

Dane pokazują jednak, że pod względem koncentracji polskich korzeni Wisconsin jest wyjątkowe.

Ponad 451 tysięcy mieszkańców deklaruje polskie pochodzenie.

W wielu regionach jest to kilkanaście, a nawet ponad 20 proc. populacji.

Najczęściej zadawane pytania o Polonię w Wisconsin