Ilu Polaków mieszka w Connecticut?

Według American Community Survey 2024 około 226 897 mieszkańców Connecticut deklaruje polskie pochodzenie.

Connecticut ma około 3,62 miliona mieszkańców.

Oznacza to, że polskie korzenie deklaruje około 6,3 proc. populacji stanu.

To mniej więcej 1 na 16 mieszkańców Connecticut.

Connecticut ma więcej Polonii niż część znacznie większych stanów

Liczba około 227 tys. osób polskiego pochodzenia może wydawać się niewielka w porównaniu z Illinois czy Nowym Jorkiem.

Trzeba jednak pamiętać, że Connecticut ma tylko około 3,6 miliona mieszkańców.

Pełny ranking: Gdzie mieszka najwięcej Polaków w USA? Ranking stanów

Little Poland naprawdę istnieje

W przypadku New Britain określenie Little Poland nie jest tylko potoczną nazwą.

We wrześniu 2008 roku rada miasta oficjalnie nadała części Broad Street nazwę Little Poland.

W ten sposób miasto formalnie uznało znaczenie polskiej społeczności dla gospodarki, kultury i historii New Britain.

Dzielnica rozciąga się przede wszystkim wzdłuż Broad Street w pobliżu Sacred Heart Church.

Znajdują się tam:

• polskie restauracje,
• piekarnie,
• delikatesy,
• sklepy,
• firmy usługowe,
• organizacje polonijne,
• instytucje kulturalne.

Jak Polacy trafili do New Britain?

Tak jak w Chicago, Detroit, Milwaukee i Pensylwanii, najważniejszym magnesem była praca.

Pod koniec XIX wieku New Britain było szybko rozwijającym się centrum przemysłowym.

Miasto zyskało nawet przydomek Hardware City.

Działały tutaj wielkie zakłady produkujące narzędzia, zamki, elementy metalowe i inne produkty przemysłowe.

Wśród największych firm znajdowały się Stanley Works i American Hardware Corporation.

Fabryki potrzebowały tysięcy pracowników, a polscy emigranci stanowili ważną część nowej robotniczej populacji miasta.

Polacy przyjeżdżali często z tych samych miejscowości

Historia New Britain jest bardzo dobrym przykładem tak zwanej migracji łańcuchowej.

Jedna osoba wyjeżdżała do Ameryki, znajdowała pracę, a później sprowadzała lub zachęcała rodzinę, znajomych i sąsiadów.

Polish Genealogical Society of Connecticut and the Northeast wskazuje kilka szczególnie częstych miejsc pochodzenia emigrantów:

• Dąbrowa Białostocka,
• Myszyniec,
• Wola Raniżowska.

Według organizacji New Britain posiada największą koncentrację osób wywodzących się z Dąbrowy Białostockiej poza granicami Polski.

Broad Street stało się polską Main Street

Pierwsi polscy mieszkańcy osiedlali się przede wszystkim w pobliżu zakładów pracy.

Na początku XX wieku coraz większa społeczność koncentrowała się wokół Broad Street.

W latach 20. Polacy stworzyli tam niemal kompletne miasto w mieście.

Mieszkaniec mógł:

• iść do polskiego lekarza,
• naprawić samochód u polskiego mechanika,
• zrobić zakupy w polskim sklepie,
• korzystać z polskich organizacji,
• uczęszczać do polskiej parafii i szkoły.

W 1930 roku jedna czwarta New Britain miała polskie pochodzenie

Skala rozwoju była ogromna.

Materiały Connecticut History oraz dokumentacja historyczna stanu wskazują, że w 1930 roku około jedna czwarta mieszkańców New Britain była polskiego pochodzenia.

Polacy należeli do najważniejszych grup tworzących przemysłową i społeczną tożsamość miasta.

Sacred Heart – fundament polskiego New Britain

Jedną z najważniejszych instytucji była polska parafia, która ostatecznie przyjęła nazwę Sacred Heart.

W 1894 roku złożono dokumenty dotyczące utworzenia parafii St. Casimir the Prince.

Dwa lata później powstał drewniany budynek służący jako kościół i szkoła.

Rosnąca społeczność szybko potrzebowała znacznie większej świątyni.

Obecny monumentalny kościół przy Broad Street powstał w latach 1902-1904.

Świątynia mogła pomieścić około 1 500 osób.

Polska szkoła miała ponad 2 tysiące uczniów

Parafia pełniła również ogromną rolę edukacyjną.

Na początku lat 20. XX wieku liczba uczniów w szkole parafialnej przekroczyła 2 tysiące.

Pokazuje to, jak młoda i liczna była wtedy polska społeczność.

Kolejne pokolenie dorastało już w Stanach Zjednoczonych, ale jednocześnie uczyło się w instytucjach utworzonych przez emigrantów.

Jedna polska parafia przestała wystarczać

Rozwój Polonii był tak duży, że w latach 20. pojawiło się drugie ważne skupisko polskich rodzin.

Rozwijało się ono wokół Farmington Avenue.

W 1927 roku utworzono Holy Cross Parish.

Była to druga wielka polska parafia w New Britain.

Polonia przetrwała upadek przemysłowego New Britain

W drugiej połowie XX wieku sytuacja miasta zaczęła się zmieniać.

Część zakładów przemysłowych została zamknięta albo przeniosła produkcję.

Broad Street podupadło, a wiele starszych rodzin zaczęło przeprowadzać się do innych części Connecticut.

W latach 80. okolica znajdowała się w znacznie gorszej sytuacji gospodarczej i społecznej.

Mogło się wydawać, że historia Little Poland dobiega końca.

2008 – oficjalnie powstaje Little Poland

Odrodzenie dzielnicy zostało formalnie uznane przez miasto.

W 2007 roku mieszkańcy i przedsiębiorcy utworzyli Polonia Business Association.

Rok później, we wrześniu 2008 roku, rada miasta New Britain oficjalnie oznaczyła obszar Broad Street jako Little Poland.

Pojawiły się:

• nowe chodniki,
• oświetlenie,
• elementy małej architektury,
• oznaczenia Little Poland,
• tablice przedstawiające historię dzielnicy.

Little Poland Festival przyciąga dziesiątki tysięcy ludzi

Jednym z najbardziej widocznych symboli współczesnej Polonii Connecticut jest Little Poland Festival.

Pierwsza edycja odbyła się w 2012 roku.

Wtedy wydarzenie przyciągnęło około 600 uczestników.

Polish American Foundation of Connecticut podaje, że festiwal rozrósł się do wydarzenia odwiedzanego przez ponad 35 tysięcy osób.

Na Broad Street pojawiają się:

• polska muzyka,
• zespoły folklorystyczne,
• polskie jedzenie,
• rzemiosło,
• organizacje społeczne,
• lokalne biznesy.

Festiwal odbył się również w 2026 roku.

New Britain ma największą miejską społeczność polskiego pochodzenia w Connecticut

Najświeższe dane ACS 2020-2024 wskazują około 9 870 osób polskiego pochodzenia w New Britain.

To około 13,3 proc. mieszkańców miasta.

Jednak Polonia Connecticut jest znacznie bardziej rozproszona.

Bristol – kolejne bardzo mocne polskie skupisko

Niedaleko New Britain znajduje się Bristol.

Dane ACS 2020-2024 wskazują około 5 656 mieszkańców Bristol deklarujących polskie pochodzenie.

To około 9,2 proc. populacji miasta.

W części miasta koncentracja jest jeszcze większa.

ZIP 06062 ma około 3 282 osoby polskiego pochodzenia, czyli prawie 19 proc. mieszkańców.

Meriden – prawie 4,7 tysiąca osób polskiego pochodzenia

Kolejnym silnym ośrodkiem jest Meriden.

Według ACS 2020-2024 około 4 670 mieszkańców miasta deklaruje polskie pochodzenie.

Stanowią oni około 7,7 proc. populacji.

Meriden znajduje się pomiędzy regionami New Britain, Hartford i New Haven, czyli w samym środku jednego z najważniejszych pasów Polonii Connecticut.

Stamford pokazuje inną twarz Polonii Connecticut

Polonia nie ogranicza się do dawnych miast przemysłowych środkowego Connecticut.

Duża społeczność mieszka również w Stamford i innych częściach Fairfield County.

Ten region jest silnie powiązany gospodarczo z metropolią Nowego Jorku.

Polonia południowo-zachodniego Connecticut może więc korzystać jednocześnie z rynku pracy Connecticut i ogromnej społeczności polsko-amerykańskiej New York City.

Czytaj: Polonia w Nowym Jorku

Polskie korzenie są mocne także poza wielkimi miastami

Connecticut jest ciekawy, ponieważ wiele bardzo wysokich koncentracji występuje w mniejszych miejscowościach i na przedmieściach.

Przykładowo według ACS 2020-2024:

Największym regionem jest centralne Connecticut

Współczesny Census wykorzystuje w Connecticut tzw. planning regions jako odpowiedniki hrabstw do celów statystycznych.

Największą liczbę osób polskiego pochodzenia ma Capitol Planning Region.

Mieszka tam około 79 740 osób polskiego pochodzenia.

To około 35 proc. całej Polonii Connecticut.

Region obejmuje Hartford i dużą część centralnego Connecticut, w tym obszary związane z historyczną Polonią New Britain.

Polonia jest obecna praktycznie w całym stanie

Ciekawie wyglądają dane dla pięciu okręgów kongresowych Connecticut.

W każdym z nich mieszka ponad 30 tysięcy osób polskiego pochodzenia.

To pokazuje, że Polonia Connecticut nie jest tylko lokalnym fenomenem jednej dzielnicy czy jednego miasta.

Polski język nadal żyje w Connecticut

New Britain pozostaje jednym z miejsc w Nowej Anglii, gdzie polski język nadal jest widoczny w codziennym życiu.

Funkcjonują:

• polskie szkoły,
• organizacje kulturalne,
• parafie,
• biznesy,
• wydarzenia polonijne,
• kursy języka polskiego.

Polish American Foundation of Connecticut prowadzi między innymi zajęcia języka polskiego dla osób dorosłych.

Organizacja oferowała również kursy językowe w 2026 roku.

Polska Szkoła Sobotnia działa od 1960 roku

Ważnym elementem utrzymywania języka i kultury są szkoły polonijne.

Polish Saturday School w New Britain została założona w 1960 roku.

Jej zadaniem jest nauczanie kolejnych pokoleń:

• języka polskiego,
• historii Polski,
• kultury,
• tradycji.

To pokazuje, że polska tożsamość w Connecticut była przekazywana nie tylko w rodzinach, ale również przez trwałe instytucje.

Polonia w Connecticut zmienia się podobnie jak w całych USA

Dane ACS 2024 pokazują, że liczba mieszkańców deklarujących polskie pochodzenie jest niższa niż w 2010 roku.

W zestawieniu stanowym różnica wynosi około 24 proc..

Nie oznacza to jednak, że jedna czwarta Polonii po prostu wyjechała.

Na zmianę wpływają:

• starzenie się starszych pokoleń,
• małżeństwa mieszane,
• mniejsza emigracja bezpośrednio z Polski,
• przeprowadzki do innych stanów,
• zmiana sposobu deklarowania ancestry,
• margines błędu American Community Survey.

Najważniejsze daty historii Polonii w New Britain

Connecticut ma inną Polonię niż Chicago czy Floryda

Każdy z dużych regionów polsko-amerykańskich rozwijał się trochę inaczej.

Chicago stworzyło gigantyczną metropolię polonijną.

Detroit było związane z przemysłem samochodowym.

Milwaukee łączyło przemysł i polskie dzielnice robotnicze.

Floryda reprezentuje w dużej części nowszą migrację wewnątrz Stanów Zjednoczonych.

Connecticut wyróżnia się niezwykle wysoką koncentracją Polonii w małym stanie oraz wyjątkowo żywym Little Poland w New Britain.

Gdzie szukać Polonii w Connecticut?

Jeśli interesują nas najważniejsze współczesne skupiska, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• New Britain – najważniejsze historyczne centrum i Little Poland,
• Bristol – bardzo wysoki udział osób polskiego pochodzenia,
• Meriden – kolejne duże skupisko w centralnej części stanu,
• Middletown – silne polskie korzenie w regionie,
• Stamford i Fairfield County – Polonia powiązana z metropolią Nowego Jorku,
• Shelton i Naugatuck Valley – kolejne historyczne skupiska,
• wschodnie Connecticut – liczne mniejsze miejscowości o wysokim udziale polskiego pochodzenia.

Najczęściej zadawane pytania o Polonię w Connecticut